Weekendtocht Utrechts Werelderfgoed
Maak je klaar voor een flinke tijdreis bij deze tocht die in Utrecht start. Onder het Domplein duik je in ons Romeinse verleden en kun je resten van een Romeins castellum zien. Daarna fiets je langs de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies), die in het oosten van Utrecht liggen en de stad beschermden en door de Alblasserwaard en Lopikerwaard, oude poldergebieden, met veenweiden, oeverwallen, knotwilgen en boerderijen.
Drie Weekendtochten
Ga op ontdekkingsreis door karakteristieke militair landschap en …
Maak je klaar voor een flinke tijdreis bij deze tocht die in Utrecht start. Onder het Domplein duik je in ons Romeinse verleden en kun je resten van een Romeins castellum zien. Daarna fiets je langs de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies), die in het oosten van Utrecht liggen en de stad beschermden en door de Alblasserwaard en Lopikerwaard, oude poldergebieden, met veenweiden, oeverwallen, knotwilgen en boerderijen.
Drie Weekendtochten
Ga op ontdekkingsreis door karakteristieke militair landschap en fiets door maar liefst vijf verdedigingslinies en 2000 jaar krijgsgeschiedenis. Tijdens drie weekendtochten van 100 tot 125 kilometer in de provincie Utrecht wisselen prachtige natuur, robuuste forten, brede rivieren en heerlijke terrassen elkaar af. Ze lopen langs fietsknooppunten en zijn daardoor makkelijk te volgen. Je trapt door een aangenaam decor van water, groen en vestingstadjes waar de sfeer van weleer hangt. Ben je na een lekker fortbiertje weer voldoende opgeladen? Dan fiets je verder langs forten, dijken, sluizen, kanalen, kazematten, groepsschuilplaatsen en grote groene gebieden die onder water gezet konden worden; een ingenieus systeem dat Nederland vroeger beschermde tegen vijandelijke troepen. Je kan de drie weekendtochten natuurlijk ook doordeweeks ontdekken. Stap op de fiets en ontdek deze oer-Hollandse verdedigingslinies. Benieuwd naar de andere 2 weekendtochten in provincie Utrecht? Je vindt ze hier: Weekendtocht Limes en Linies en Weekendtocht Hollandse Waterlinies.
De Utrechtse verdedigingslinies
Duik in het unieke verhaal van de Romeinse limes, de Oude Hollandse Waterlinie, de Grebbelinie en de Hollandse Waterlinies (Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam samen). De weekendtochten vertellen het verhaal van 2000 jaar militaire geschiedenis. Je dompelt je onder in onze eeuwenlange strijd tegen de vijand waarin water een hoofdrol speelde. Nergens ter wereld zijn waterbeheerders namelijk zo creatief als in Nederland, waar een groot deel onder zeeniveau ligt. Dijken, dammen en sluizen houden de voeten droog, maar blijken ook handig bij het onder water zetten van een stuk land om een hindernis op te werpen voor de vijand; te diep om doorheen te waden, te ondiep om te bevaren. En zo ontstonden in de loop der eeuwen onze unieke militaire verdedigingslinies met forten, sluizen, strategisch landschap en bijzondere natuur.
Neem alvast een kijkje
Dit ga je zien
DOMunder
Een ondergrondse ontdekkingstocht naar 2000 jaar Utrecht.
DOMunder
Ontdekkingstocht DOMunder
DOMunder is dé prijswinnende historische attractie in Utrecht voor jong en oud. Deze ondergrondse Ontdekkingstocht laat je de lagen van het verleden van Utrecht van dichtbij beleven. Pak de slimme zaklamp en ontdek de verhalen en archeologische schatten verborgen onder het Domplein.
Rietveld Schröderhuis
Het Rietveld Schröderhuis is het meesterwerk van ontwerper Gerrit Rietveld.
Kromhoutkazerne en Fort Vossegat
Utrecht is vanaf de negentiende eeuw van cruciaal belang door al zijn kazernes.
Fort bij Rijnauwen
Neem een kijkje op Fort bij Rijnauwen in Kromme Rijn tijdens een rondleiding. Historisch interessant én als natuurgebied van grote waarde.
Waterliniemuseum Fort bij Vechten
In Waterliniemuseum Fort bij Vechten ontdek je van alles over de verdediging van Nederland door de inzet van water. Je wordt meegenomen in verschillende belevenissen en je kunt zelf de maquette van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in stelling brengen.
Castellum Fectio
Naast Fort bij Vechten zijn de contouren van het Romeinse fort Castellum Fectio zichtbaar gemaakt
Fort bij 't Hemeltje
Fort bij 't Hemeltje stamt uit 1877-1881 en is het laatst gebouwde fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Fort bij 't Hemeltje
Fort ‘t Hemeltje stamt uit 1877-1881 en is het laatst gebouwde fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigde een strook grond die niet onder water te zetten was, en de spoorlijn ’s-Hertogenbosch-Utrecht. Tegenwoordig is Fort bij ’t Hemeltje voor een groot deel in gebruik als kantoorruimte voor verschillende ondernemers die actief zijn op het gebied van duurzaamheid. Ook biedt het fort onderdak aan (broed)vogels en vleermuizen.
Rondom het fort loopt een wandelroute en er is een spannende spionnenroute met leuke opdrachten voor kinderen. Daarnaast wordt het fort regelmatig opengesteld voor publiek, bijvoorbeeld tijdens Open Monumentendagen. Meer informatie: www.staatsbosbeheer.nl
Plofsluis
De Plofsluis of keersluis bij Jutphaas is een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Plofsluis
De Plofsluis diende om bij oorlogsdreiging snel het Amsterdam-Rijnkanaal af te dammen om te voorkomen dat het water uit de omliggende gebieden bij inundatie via het kanaal zou wegstromen. In 1934 begon men met de bouw van het Amsterdam-Rijnkanaal, dat een verruiming en gedeeltelijke vervanging van het Merwedekanaal inhield. Door de aanleg zou een hiaat in de Waterlinie ontstaan. De Plofsluis vormde hiervoor een oplossing, die aan de ene kant het scheepvaartverkeer niet zou hinderen en aan de andere kant het kanaal snel zou kunnen afsluiten.
De Plofsluis is in principe een bijzondere keersluis, die niet toegankelijk is voor verkeer, al wordt hij blijkens het naambordje Heemstederbrug genoemd. Het is wereldwijd de enige grootschalige keersluis die door ontploffing geactiveerd wordt.[1] Wel bestaan er kleinere constructies volgens hetzelfde werkingsprincipe, de zogenaamde plofduikers.
Boven het Amsterdam-Rijnkanaal ligt een reeks van vijf betonnen compartimenten met een relatief zwakke bodem. In de bakken kon ongeveer 40.000 ton zand, grind of puin worden opgeslagen.[2] Bij oorlogsdreiging werd de bodem opgeblazen, waardoor de inhoud in het Amsterdam-Rijnkanaal zou storten. Het kanaal werd hierdoor afgesloten en het inundatiewater kon niet wegstromen.[2] De sluis is zo ontworpen, dat de zijkanten zouden blijven staan bij de ontploffing, zodat de bodem hersteld kon worden om de sluis nogmaals te gebruiken.[1] Hij is uiteindelijk nooit geactiveerd.
De sluis is ongeveer 70 meter lang, 40 meter breed en 8,5 meter hoog. De bodem lag circa 6 meter boven het kanaalpeil.[2] Het bouwwerk kent één centrale, langgerekte, afgeronde betonnen brugpijler met aan weerszijden een doorvaartopening en eveneens zware betonnen landhoofden. In 1937 werd met de bouw van deze sluis begonnen. De sluis was nog niet klaar toen de Tweede Wereldoorlog in Nederland uitbrak, maar hij is in 1942 voltooid met hulp van de Duitse bezetters.[2][1] Bij de plofsluis werden vier gietstalen koepelkazematten met afwachtingsruimte en een wanddikte van 17 centimeter gebouwd voor de verdediging van het werk.
Fort Jutphaas
Fort Jutphaas ligt verscholen in een groene oase in het verstedelijkte Nieuwegein. Het parkachtige terrein is voor iedereen toegankelijk.
Watertappunt Merwestein
Gratis water tappen op de hoek van Zavelwal-Vlietwal
Vreeswijk
Het oude dorp is goed bewaarde historie en dat vraagt om ontdekt te worden.
Informatiepunt Fort Vreeswijk - Hollandse Waterlinies
Het informatiepunt bij Fort Vreeswijk is dé plek voor inwoners en bezoekers om meer te leren over de Hollandse Waterlinies. Het biedt een uitgebreid overzicht van toeristische hoogtepunten in de directe omgeving en is speciaal ingericht voor recreanten die Nieuwegein en Vreeswijk willen verkennen.
Vrijstad Vianen
In Vrijstad Vianen vind je de contouren van Kasteel Batestein, ooit één van de mooiste kastelen van Nederland en bewoond door de heren Van Brederode.
Stedelijk Museum Vianen
Wie meer wil weten over Vianen, de geschiedenis van de stad en het kunst- en cultuurhistorisch erfgoed is in het Stedelijk Museum Vianen aan het juiste adres.
Fort Everdingen
Verwoeste steden, plunderingen en binnenlandse (en buitenlandse) oorlogen: elke stad en dorp heeft wel een eigen verhaal. In de 19e eeuw komt Everdingen op de Nederlandse militaire kaart te staan als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Fort Everdingen
Fort Everdingen werd tussen 1842 en 1847 gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het midden van het fort, tussen de aarden wallen, staat een grote ronde geschutstoren met muren van meer dan drie meter dik. Later zijn daar nog extra versterkte gebouwen en bunkers omheen gebouwd. Fort Everdingen vormde samen met Fort Honswijk het Lek-access: de forten sloten de hooggelegen doorgang (access) van de Lekdijken en de uiterwaarden hermetisch af, op het moment dat het omliggende land met het sluizensysteem onder water was gezet. Niet voor niks worden ze weleens ‘De wachters van de Lek’ genoemd.
Naast de functie die het fort had ten tijde van de Hollandse Waterlinies werd het fort ook aan het eind van de Tweede Wereldoorlog door Duitse troepen gebruikt als verdedigingslinie tegen de oprukkende geallieerden. Na de oorlog verloor Fort Everdingen zijn verdedigende functie, maar tot 2014 gebruikte de Explosieven Opruimingsdienst het fort voor opslag, opleiding en oefening. Tegenwoordig is het fort de stoere thuishaven van bierbrouwerij Duits & Lauret.
Muurschilderingen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten Duitse soldaten muurschilderingen in een van de fortremises. Opvallend is dat ze één groot geheel vormen op muren en plafond van wat vermoedelijk een ontspanningsruimte of ‘bierkelder’ was. Je ziet spottekeningen van onder andere Winston Churchill en waarschijnlijk Marlene Dietrich, afgewisseld met verwijzingen naar Duitse biertradities en studenten- of gildengebruiken. Lange tijd werden ze verwaarloosd en beschadigd door vocht, maar inmiddels is dit beladen erfgoed in ere hersteld. Markant detail: tegenwoordig zit er een bierbrouwerij op het fort!
Het Fort is vrij te bezichtigen. Elke zondag wordt er een rondleiding gegeven door een gids. Aanmelden via de website. Stop ook even bij het proeflokaal dat in de Genieloods is gevestigd voor een van de speciaalbieren die op het fort worden gebrouwen.
Lees ook Kasteel Batestein, Kasteelterrein Hagestein, Burcht Vianen, Standbeeld Brederode, Dorpskern Everdingen en Watertoren.
Diefdijk
Je wandelt of fietst door een prachtig polderland. En af en toe stap je even af om te genieten van de kleine natuurgebiedjes onderweg.
Diefdijk
Als een lang, groen lint steekt de Diefdijk boven het landschap uit. Je wandelt of fietst hier door een prachtig polderland met aan weerszijde afgewisseld bloemrijke graslanden, fruitboomgaarden, hakhoutpercelen en grienden.
Deze eeuwenoude lange dijk werd in 1284 aangelegd en markeert de grens tussen de Betuwe in het oosten en het Laagland in het westen. Destijds kon het overtollige polderwater uit de Betuwe namelijk ongehinderd naar het lager gelegen westen stromen. Overstroomt de hoger gelegen Betuwe, dan moet de Diefdijk het lager gelegen weidegebied in Vijfheerenlanden en Alblasserwaard beschermen. De dijk doet nog altijd dienst als waterkering.
In de 19e eeuw werd de Diefdijk onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een verdedigingslinie waarbij water werd ingezet om de vijand tegen te houden. Het gebied ten oosten van de dijk kon onder water worden gezet waardoor een breed, kniehoog watervlak van maar liefst vier kilometer ontstond; te diep voor soldaten en paarden, maar niet diep genoeg voor boten. Langs de dijk vind je verschillende waterlinie-objecten, bijvoorbeeld de doorgezaagde bunker, een kunstwerk van een militair wachthuisje en een groepsnest.
Geniet onderweg ook van kleine natuurgebiedjes zoals bijvoorbeeld de Donkere Kade of de Wiel van Bassa. Neem je verrekijker mee want het ritselt hier van de vogels en af en toe betrap je een koppeltje reeën op de bosrand. Bij diverse stalletjes langs de weg koop je heerlijke streekproducten zoals appels, peren en noten. Het geld doe je gewoon in een busje.
Fort bij Asperen
Onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie én met een Leerdams tintje…
Fort bij Asperen
Dit 19e-eeuws bolwerk is een markant baken in het linielandschap. Het prachtige torenfort is militair erfgoed en onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Mooi gelegen aan de Linge valt het fort direct op door de glazen koepel over de lichtschacht: een kunstwerk dat regen buiten houdt, maar vleermuizen wél hun weg naar hun winterverblijf laat vinden. De koepel bestaat volledig uit glazen leien die ontwikkeld zijn in de glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum. Maar liefst 600 kinderen uit de buurt mochten een eigen tegel
versieren.
Fort Asperen: Schakel in de Waterlinie
Tussen 1845 en 1847 werd hier, op de grens tussen Asperen en Acquoy, het Fort bij Asperen gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort kreeg de vorm van een halve cirkel met een bomvrije geschutstoren en daaromheen een gracht met ophaalbrug. Met zijn strategische ligging aan de dijk langs de Linge werd vanuit het fort de doorgang en de sluizen in de Linge bewaakt. Een paar jaar later werd de torengracht gedempt en er kwam een kanonremise met in de kelder een buskruit- en projectielenmagazijn. Fort bij Asperen werd voor het laatst op 12 april 1940 gereed gemaakt voor de aankomende oorlog. Maar veel nut had het fort niet meer. De Duitsers vlogen met hun vliegtuigen over de linie heen.
Het Fort bij Asperen is in de zomermaanden te bezoeken. Laat je rondleiden door de vrijwilligers in het torenfort en luister naar hun boeiende verhalen over de Hollandse Waterlinies op deze plek. Sinds kort is in het torenfort ook het museum Sky of Hope gevestigd met verhalen uit WO2. Van medio oktober tot medio april is het fort gesloten in verband met het winterverblijf van de vleermuizen. De Genieloods van het fort, waarin het restaurant is gevestigd, is het hele jaar open voor lunch, borrel of diner.
Wapenplaats
Tegenover het fort ligt de Wapenplaats; een klein fort van 0,8 hectare op de Zuiderlingedijk bij Asperen. Het fort heeft een halfronde aarden wal en is grotendeels omgeven door een fortgracht. De openbare weg loopt dwars door het fort, waardoor de wal aan de zuidkant is onderbroken. Zo’n opening heet een coupure. Op de wapenplaats staan twee gebouwen: een groepsschuilplaats van gewapend beton uit 1939-40, waarin elf man kon schuilen voor vijandig vuur. En een Nissenhut uit 1950; een langwerpige loods met halfrond golfplaten dak.
Ten noorden van de wapenplaats ligt een unieke dubbele waaiersluis, onderdeel van het sluizencomplex bij Asperen. De Wapenplaats diende ter verdediging van deze sluis, de Linge en de Zuiderlingedijk. Samen met Fort Asperen, Fort Vuren en Fort Nieuwe Steeg vormde het fort een schakel in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Ameide
Ameide is een oud historisch stadje met veel 17e eeuwse panden, gelegen aan de rivier de Lek.
Nieuwpoort
Nieuwpoort heeft zijn huidige vorm te danken aan het Rampjaar 1672. Omdat de dijkpost bij Ameide keer op keer in handen kwam van de Fransen, gaven de Staten van Holland de opdracht om Nieuwpoort...
Schoonhoven
Schoonhoven kent een lange historie als vestingstad. De eerste vestingwerken dateren van de veertiende eeuw. Een deel van de gracht is er nog, net als een stuk stadsmuur en de contouren van een...
Koeneschans
In het veenriviertje de Vlist ligt de Koenenschans. Dit was een ideale plek om de hoog en droog gelegen weg naar het oosten te verdedigen. Op de schans lagen aarden wallen, die in de loop van de...
Goejanverwellesluis
In het Rampjaar speelden de Goejanverwellesluis en Enkele Wierickesluis aan de Hollandsche IJssel een belangrijke rol.
Goejanverwellesluis
In het Rampjaar speelden de Goejanverwellesluis en Enkele Wierickesluis aan de Hollandsche IJssel een belangrijke rol, want deze vormden – samen met de sluis bij Nieuwerbrug aan de Oude Rijn – de inlaat tot de polder Langeweide, het smalste stuk van de Waterlinie. Op 17 juni 1672 stroomde de polder vol, en dat was net op tijd want de Franse troepen stonden al voor de – inderhaast geïnundeerde – waterlinie en hadden zelfs Oudewater veroverd. In allerijl besloot de commandant van Goejanverwelle, de graaf van Hoorne schansen en fortificaties op te werpen ter verdediging van de sluizen. Voorlopig was de waterlinie gered! Na het Rampjaar werden de schansen weer opgeruimd., maar eind 18e eeuw kwamen ze weer terug. Het bleef een belangrijke verdedigingsweg op de route naar Gouda, en daarom werd het ook bemand door een Gouds garnizoen. Aan beide zijden van de IJssel zijn nog resten van de Goejanverwelleschans in het landschap te zien. En de Goejanverwellesluis kreeg nationale bekendheid toen de Patriotten hier in 1787 prinses Wilhelmina van Pruisen een nachtje gevangen zetten in de zgn. Prinsessenboerderij.
Oudewater
Oudewater maakt deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie. Na Rampjaar 1672 kreeg de stad nieuwe vestingwerken. Die werden overbodig toen de waterlinie naar het oosten schoof en tussen Oudewater...
Stadsmuseum Oudewater
In het Stadsmuseum Oudewater beleef je de rijke geschiedenis van deze karaktervolle vestingstad. Van archeologische vondsten tot kunst van Johan Schouten.
Woerden
Woerden is de hoofdstad van het Groene Hart, een vestingstad met een Romeins verleden en een echte boerenmarktstad. Het kloppend hart, waar stad en land elkaar ontmoeten, waar koeien grazen en kazen worden gemaakt.
Stadsmuseum Woerden
Het Stadsmuseum Woerden is gevestigd in het hart van Woerden. In dit voormalige 16de-eeuwse 'Stedehuys’ met schandpaal wisselen historie en kunst elkaar af.
Castellum Hoge Woerd
Castellum Hoge Woerd, gelegen in Leidsche Rijn, is een nagebouwd Romeins fort.
Beschrijving
Deze route start bij de Viebrug (Oudegracht), bij knooppunt 31. De route komt onderweg langs een aantal TOP's waar je de route ook kunt starten. Bij deze TOP's kun je je auto goed kunt parkeren.
- 31
- 58
- 86
- 21
- 84
- 29
- 77
- 41
- 40
- 53
- 39
- 98
- 35
- 36
- 49
- 93
- 33
- 32
- 55
- 68
- 59
- 6
- 74
- 46
- 60
- 24
- 23
- 22
- 87
- 17
- 19
- 20
- 10
- 38
- 02
- 11
- 12
- 13
- 95
- 40
- 52
- 44
- 45
- 46
- 48
- 99
- 89
- 59
- 39
- 61
- 62
- 20
- 77
- 64
- 85
- 65
- 84
- 66
- 57
- 13
- 30
- 95
- 40
- 14
- 92
- 93
- 94
- 24
- 58
- 51
- 69
- 13
- 41
- 70
- 84
- 71
- 71
- 45
- 72
- 73
- 74
- 43
- 36
- 32
- 49
- 25
- 76
- 87
- 21
- 19
- 1
- 48
- 23
- 52
- 26
- 16
- 31
Kenmerken
